Een menstruatie die maanden wegblijft, veel last van acne of meer haargroei dan je gewend bent: het kunnen symptomen zijn van PCOS. PCOS is een veelvoorkomende hormonale aandoening die invloed kan hebben op je menstruatiecyclus, vruchtbaarheid, stofwisseling en mentale gezondheid.
Sinds 2026 heeft PCOS officieel een nieuwe naam: PMOS, Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome. In het Nederlands kun je dit vertalen als polyendocrien metabool ovariumsyndroom. De naam PCOS wordt nog veel gebruikt en zal je daarom voorlopig nog vaak tegenkomen.
Maar wat is PMOS precies? Hoe herken je het en wat kun je eraan doen?
Wat is PMOS?
PMOS is de nieuwe naam voor de aandoening die jarenlang bekendstond als PCOS. Het is een hormonale en metabole aandoening die voorkomt bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd.
Bij PMOS kunnen verschillende processen in het lichaam anders verlopen. Zo vindt de eisprong vaak minder regelmatig plaats, kan het lichaam meer androgenen zoals testosteron aanmaken en kan insulineresistentie een rol spelen.
Dat kan invloed hebben op onder andere je:
- menstruatiecyclus
- huid en haargroei
- vruchtbaarheid
- stofwisseling
- mentale gezondheid
PMOS kan zich bij iedereen anders uiten. De ene persoon heeft vooral een onregelmatige menstruatie, terwijl iemand anders bijvoorbeeld meer last heeft van acne, extra haargroei of moeite heeft om zwanger te worden.
Waarom heet PCOS nu PMOS?
De oude naam Polycysteus Ovarium Syndroom bleek eigenlijk niet goed te beschrijven wat de aandoening inhoudt.
Het woord ‘polycysteus’ suggereert namelijk dat mensen met PCOS meerdere cysten op hun eierstokken hebben. De blaasjes die bij sommige mensen op een echo zichtbaar zijn, zijn echter follikels en geen echte cysten.
Bovendien heeft lang niet iedereen met de aandoening dit beeld op een echo.
Daarom werd in 2026 internationaal gekozen voor de naam Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome, afgekort PMOS. Deze naam benadrukt beter dat verschillende hormoonsystemen, de stofwisseling en de eierstokken betrokken kunnen zijn.
Hoe vaak komt PMOS voor?
PMOS is een van de meest voorkomende hormonale aandoeningen bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd.
Volgens internationale richtlijnen komt de aandoening naar schatting voor bij ongeveer 10 tot 13% van de vrouwen in de reproductieve leeftijd. Dat komt neer op ongeveer 1 op de 8 vrouwen.
Toch weet lang niet iedereen dat ze PMOS heeft. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat wereldwijd tot wel 70% van de vrouwen met PMOS geen diagnose heeft. De symptomen verschillen sterk en kunnen soms ook bij andere aandoeningen voorkomen.
Hoe herken je PMOS?
PMOS kan verschillende klachten en kenmerken veroorzaken. Je hoeft dus zeker niet alle symptomen te hebben.
Veelvoorkomende symptomen zijn:
- een onregelmatige menstruatie
- menstruaties die langere tijd uitblijven
- weinig of geen eisprongen
- moeite om zwanger te worden
- acne of een vettere huid
- meer haargroei op bijvoorbeeld gezicht, borst of buik
- haaruitval of dunner wordend haar op het hoofd
- gewichtstoename of moeite met gewichtsbeheersing
- tekenen van insulineresistentie
- somberheid, angst of onzekerheid over het lichaam
Een onregelmatige menstruatie betekent overigens niet automatisch dat je PMOS hebt. Er zijn meerdere mogelijke oorzaken voor veranderingen in je cyclus. Heb je hier regelmatig last van? Dan is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken.
Welke hormonen spelen een rol bij PMOS?
PMOS is complex. Er is niet één hormoon dat de aandoening veroorzaakt.
Verschillende hormonale en metabole processen kunnen tegelijkertijd een rol spelen.
Androgenen
Androgenen zijn hormonen zoals testosteron. Zowel mannen als vrouwen maken deze hormonen aan, maar bij PMOS kunnen de waarden verhoogd zijn.
Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in:
- acne
- meer gezichts- of lichaamsbeharing
- haaruitval op het hoofd
Een arts kan hiernaar kijken aan de hand van lichamelijke kenmerken en eventueel bloedonderzoek.
Insuline en insulineresistentie
Ook insuline speelt bij veel mensen met PMOS een rol.
Insuline helpt glucose uit je bloed naar je cellen te vervoeren. Bij insulineresistentie reageren de cellen minder goed op insuline. Je lichaam kan daardoor extra insuline gaan produceren.
Insulineresistentie kan ook voorkomen bij mensen met PMOS die geen overgewicht hebben.
PMOS hangt daarnaast samen met een verhoogde kans op onder andere diabetes type 2 en andere metabole problemen. Daarom kan een arts bij PMOS ook kijken naar bijvoorbeeld bloedsuiker, cholesterol en bloeddruk.
En hoe zit het met oestrogeen?
Online wordt PMOS of PCOS soms uitgelegd als een vorm van ‘oestrogeendominantie’.
Dat is te simpel.
PMOS wordt niet veroorzaakt doordat één hormoon uit balans is. Volgens de huidige wetenschappelijke inzichten gaat het waarschijnlijk om een samenspel van genetische, hormonale, metabole en omgevingsfactoren.
Oestrogeendominantie wordt daarom in de huidige internationale richtlijnen niet gebruikt als diagnostisch kenmerk voor PMOS.
Hoe wordt PMOS vastgesteld?
Je kunt PMOS niet zelf vaststellen.
Een huisarts of gynaecoloog kijkt naar je klachten en kan aanvullend onderzoek doen.
Bij volwassenen wordt onder andere gekeken naar drie belangrijke kenmerken:
- een onregelmatige of uitblijvende eisprong
- tekenen van verhoogde androgenen
- een passend beeld van de eierstokken of, in bepaalde situaties, een passende AMH-waarde
Wanneer twee van deze drie kenmerken aanwezig zijn en andere mogelijke oorzaken zijn uitgesloten, kan de diagnose PMOS worden gesteld.
Heb je zowel een duidelijke onregelmatige cyclus als tekenen van verhoogde androgenen? Dan is een echo of AMH-test volgens de internationale richtlijn niet altijd nodig.
Voor tieners gelden andere criteria. Veranderingen in menstruatie en eierstokken kunnen namelijk ook horen bij de normale puberteit. Echo en AMH worden bij adolescenten daarom niet op dezelfde manier gebruikt om PMOS vast te stellen.
Kun je zwanger worden met PMOS?
Ja. PMOS betekent niet dat je onvruchtbaar bent.
Omdat de eisprong minder regelmatig kan plaatsvinden, kan het wel lastiger zijn om zwanger te worden.
Sommige mensen met PMOS worden zonder medische hulp zwanger. Anderen hebben behandeling nodig om de eisprong te stimuleren.
Welke behandeling geschikt is, hangt af van je persoonlijke situatie en kun je bespreken met een huisarts, gynaecoloog of fertiliteitsarts.
Ook als je maar weinig menstruaties hebt, kun je onverwacht een eisprong hebben. Zwangerschap is dus nog steeds mogelijk.
Wat kun je zelf doen bij PMOS?
Een gezonde leefstijl is een belangrijk onderdeel van de zorg bij PMOS.
Dat betekent niet dat PMOS door je leefstijl wordt veroorzaakt. Wel kunnen voeding, beweging, slaap en mentale gezondheid bijdragen aan je algemene en metabole gezondheid.
Gezond en gevarieerd eten
Online vind je veel verschillende zogenaamde PCOS- of PMOS-diëten. Bijvoorbeeld koolhydraatarm eten of bepaalde voedingsmiddelen helemaal vermijden.
Volgens de huidige internationale richtlijn is er geen bewijs dat één specifiek voedingspatroon voor iedereen met PMOS beter werkt dan andere gezonde voedingspatronen.
Het belangrijkste is een gezond, gevarieerd en vol te houden eetpatroon.
Denk bijvoorbeeld aan:
- voldoende groenten en fruit
- volkorenproducten
- voldoende vezels
- eiwitrijke voeding
- onverzadigde vetten
Strenge of extreem beperkende diëten zijn meestal niet nodig.
Regelmatig bewegen
Regelmatig bewegen heeft verschillende gezondheidsvoordelen bij PMOS, ook wanneer je er niet door afvalt.
Denk bijvoorbeeld aan:
- wandelen
- fietsen
- krachttraining
- hardlopen
- zwemmen
- yoga of andere vormen van bewegen
Er is niet één specifieke sport die je bij PMOS moet doen. Het belangrijkste is dat je een vorm van beweging kiest die bij je past en die je kunt volhouden.
Mentale gezondheid
PMOS kan ook invloed hebben op hoe je je voelt.
Depressieve klachten, angstklachten, problemen met het lichaamsbeeld en eetproblemen komen vaker voor bij mensen met PMOS. Ook slaapapneu komt vaker voor.
Merk je dat je hier last van hebt? Bespreek dit dan met je huisarts. Mentale gezondheid is net zo goed onderdeel van goede PMOS-zorg als lichamelijke gezondheid.
Moet je bepaalde voedingsmiddelen vermijden bij PMOS?
Je leest online regelmatig dat mensen met PMOS bijvoorbeeld soja, koffie, zuivel, gluten of koolhydraten volledig zouden moeten vermijden.
Voor zulke algemene adviezen bestaat op dit moment onvoldoende wetenschappelijk bewijs.
Dat betekent niet dat voeding geen invloed kan hebben op hoe je je voelt. Het betekent vooral dat er geen universele lijst bestaat met voedingsmiddelen die iedereen met PMOS moet vermijden.
Ook supplementen die beloven je hormonen ‘in balans’ te brengen, zijn niet automatisch bewezen effectief of veilig.
Wil je supplementen gebruiken? Bespreek dit bij twijfel met een arts of diëtist.
Welke behandeling is er voor PMOS?
PMOS kan op dit moment niet definitief worden genezen, maar veel klachten kunnen wel goed worden behandeld.
Welke behandeling passend is, hangt af van je klachten, gezondheid en eventuele kinderwens.
Mogelijke behandelingen zijn bijvoorbeeld:
- hormonale anticonceptie om menstruaties regelmatiger te maken
- behandeling van acne of extra haargroei
- metformine bij bepaalde metabole klachten
- medicatie om een eisprong te stimuleren wanneer je zwanger wilt worden
- leefstijlbegeleiding
Samen met een arts kun je bekijken welke behandeling het beste aansluit bij jouw situatie.
Wanneer naar de huisarts?
Het is verstandig om contact op te nemen met je huisarts wanneer:
- je menstruatie heel onregelmatig is
- je menstruatie meerdere maanden uitblijft
- je veel last hebt van acne of extra haargroei
- je opvallend veel haar verliest
- je probeert zwanger te worden en dit niet lukt
- je meerdere klachten herkent die bij PMOS kunnen passen
Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Een arts kan daarom onderzoeken wat er precies aan de hand is.
